İstanbul’da doğdu. Doğum tarihi için çeşitli kaynaklarda değişik tarihler verilmiştir. Mısırlı Hicazîzade Hafız Abdullah Bey’in kızıdır. Hafız Abdullah Bey, kızı henüz doğmadan ölmüştü. Safiye Ayla sarayda yetişmiş bir kadın olan annnesini de çok küçük yaşta, henüz üç yaşındayken kaybetti. Kimsesiz kalınca Bebek’teki Çağlayan Darüleytâmı’na (Yetimler Yurdu) verildi. İlkokulu bitirdikten sonra Bursa Muallim Mektebi’ne yazıldı. Öğrenimini tamamlayınca kısa bir süre öğretmen olarak çalıştıysa da mesleğine devam edemedi.

Sesinin güzelliği ve musıki yeteneği farkedilince, Rebabî Mustafa Sunar’dan musıki dersleri almaya başladı. Ayrıca, udî Nevres Bey’den klasik musıki meşketti. Darüttalim-i Musıki Heyeti’nin çalışmalarına katılıp musıki bilgisini ilerletti. Heyet’in konserlerine de çıktı. Musıki hayatının değişik dönemlerinde Zekâizade Ahmet Efendi, Yesari Asım Arsoy, Sadettin Kaynak, Selahattin Pınar ve Rakım Elkutlu’dan yararlandı.

Safiye Ayla ilk defa 1931’de Mulenruj gazinosunda sahneye çıktı. Sahne konserlerini yıllarca sürdürdü; yurt dışında da konserler verdi. Piyasanın en çok aranan, en sevilen hanendelerinden biri oldu. Pek çok plak doldurdu; 500’ü aşkın eseri plaklara okudu. Doldurduğu plaklar satış rekorları kırdı. Istanbul ve Ankara radyolarında okudu. Hüseyin Sadettin Arel’in başkanlığı sırasında Istanbul belediye Konservatuvarı İcra Heyeti’nde görev aldı. Konserleri ve plaklarıyla döneminin musıki hayatında silinmez izler bıraktı.

Safiye Ayla 1950’de udî ve besteci Şerif Muhittin Targan’la evlendi. 1950’li yıllarda Hocası Rakım Elkutlu ile anılarını Radyo Haftası adlı dergide yayımladı. 1960’lı yıllarda Hürriyet gazetesinde yayımlanan anıları da sonradan Safiye Ayla’nın Anıları adıyla kitaplaştırıldı. Safiye Ayla 14 Ocak 1998’de öldü. Mezarı Zincirlikuyu’dadır.

Safiye Ayla Cumhuriyet döneminin ilk akla gelen hanendelerinden biri ve bu dönemin en ünlü kadın okuyucusudur. Ancak o, sadece halk katında sevilen bir sanatçı değildi, seçkin musıki çevreleri ile dönemin seçkin aydınlarının da takdirini kazanmıştı. Kendisinden önceki kadın okuyucularınkine benzemeyen, sade, temiz bir üslupla okurdu. Son derecede parlak, güzel bir sesi vardı. Sesindeki pürüzsüz akış en tiz perdelerde bile kaybolmazdı. Dinleyiciyi daha ilk nağmelerde kendine bağlayan bir tavırla, duyarak (ama usûle uyarak) okur, okuduğu eserlere yepyeni bir tat getirirdi. Sanatının çok dikkate değer bir yönü de çok düzgün bir diksiyonla okumasıydı. Safiye Ayla bütün bu özellikleriyle Türk musıkisinin unutulmaz hanendeleri arasında yer almıştır.

Radyo programlarında, konserlerinde ve plaklarında geniş sayılabilecek bir musıki dağarına eğildi. Hacı Arif Bey sonrasının şarkı bestecilerinin eserleri ile kendi döneminin gözde şarkıları ve fantezilerini olduğu kadar Rumeli türküleri ile klasik eserleri de içine alan musıki dağarı geniş bir dinleyici kesimince çok sevilmiş, beğenilmiştir. Bu disklerde yer verdiğimiz iki örnekte görüldüğü gibi (I, 22; II, 9), sanatçı, gazel de okumuştur. Burada bir de, erkek icracılarca okunan bir dinî esere, bir bektaşî nefesine yer verdik; dinleyicilerimizin bu icrayı da ilgiyle karşılayacaklarına inanıyoruz.

Safiye Ayla kişiliğiyle de ilginç bir insandı. Aydınlık kafası, açık fikirliliği, medeni cesareti, düşündüğünü hiç çekinmeden söyleyebilen gözüpekliği, yardımseverliği, cömertliği ve renkli kişiliği ile Türk kültür hayatında iz bırakmıştır.

Safiye Ayla, “Çile Bülbülüm Çile” ve “Yanık Ömer” gibi şarkıların da aralarında bulunduğu kendisiyle özdeşleşen
pek çok eser yorumladı. Bu yorumlar bugün de musikişinasların gönlünde yaşamaya devam ediyor.
Ayrıca kendi bestesi olan "Gönül şarkıları" ve "“Aşk yaprağına konarak koza öresim gelir” eserlerle musikiye
damgasını vurmuşur.

Hacı Arif Bey sonrasının şarkı bestecilerinin eserleri ile fantezilerini olduğu kadar Rumeli türküleri ile klasik eserleri ulu önder Atatürk 'ün beğenisini kazanmış ve fırsatta Atatürk huzuruna davet eder ve Safiye Ayla 'yı dinlerdi.

Florya'daki köşkünde Atatürk'ün huzurunda müthiş bir konser vermişi. O coşku içinde 'Yanık Ömer' şarkısını öyle bir okumuşu ki, adeta mest olmuşu Atatürk. Bir daha, bir daha söyletmişi aynı şarkıyı. Sonra da yanına çağırmışı.

"Beni çok duygulandırdın Safiye" demişi " Bu şarkını büyük bir orkestra ile okursan bütün dünyaya dinletebilirsin". Bunu yapmanı istiyorum senden'. demişi. Atatürk öldükten sonra bu vasiyeti yerine getirmek için harekete geçti Safiye Ayla. Ne kültür bakanlıkları kalmış, ne de diğer bakanlıklar. Önüne gelen her devlet büyüğüne anlatmışı bu olayı. Ve Safiye Ayla, Atatürk'ün çok ama çok sevdiği 'Yanık Ömer' konusundaki vasiyetini yerine getirememişi. Ayla ölene kadar da bunun acısını hep yüreğinde taşımışı. Atatürk her defasında olduğu gibi musikimizin uluslar arası düzeyde olmasını istiyordu. Bu da milli kültürün bir parçasıydı onun için Safiye Ayla ' ya bu vasiyeti vermişi Ancak musikimizi Safiye Ayla gibi sanatçılarla Avrupa ' ya tanıtabileceğini düşünmüşü.

Halit Umar'ın Erol Mollaibrahimoğlu'na yazdığı bir mektuptan bir bölüm : ( Yıl 2006 Eylül Dergisi - Sayı:63 )

Kapı çalınıyor, faytondan inen ince uzun bir bayan giriyor içeri. Esmer mi esmer, kara kuru. Babam "Kara Kızım, hoş geldin."
diyor ve uzun, sessiz bir kucaklaşma oluyor. Annem acele yemek hazırlıyor. Sofra kuruluyor, ama o neredeyse hiçbir şey
yemiyor, konserden sonra, diyor. Konser? Ne demek bu? ( Bu gelen kişi hiç şüphe yok ki Safiye Ayla 'idi )

Ama sıcak, korkusuz, yabancılık çekilmeyen sıcak bir söyleşi ve yakınlaşma oluyor çocukla onun arasında.
Çocuk yaramaz! Hiç ilgisi olmayan yer ve anda bir soru soruyor: Bitmap
— Sen Atatürk'ü gördün mü?
— Gördüm
— Korktun mu?
— Evet
— Çok mu korktun?
— Evet, çok korktum.
— Nerede gördün? Neden korktun?
Sonra anlatıyor neden korktuğu:

— Atatürk bir gün İstanbul'a gelmiş. Beni çağırmışlar. Ben o sıralarda üç dört plağı yayımlanmış, müzik dünyasıyla yeni tanışmış bir ses sanatkarıyım. Beni özel olarak alıp Atatürk'ün sofrasının kurulduğu bir yere götürdüler. Sonra çağırdılar beni. Yanında boş bir iskemle vardı. "Gel, yanıma
otur bakalım" dedi. Gözlerine bakamıyordum, büyülenmişim. İncecik bir ses, nazik, sevecen, askerden çok şairi andıran biri idi ama ne de olsa Atatürk'tü. Çekingenliğimi anlamış kalkıp beni yanına oturtmuşu. Sesimi beğendiğini, plaklarımı dinlediğini söyledi. "Bu akşam benim için bir şarkı
okur musun?" dedi. "Emredin paşam, ne isterseniz okurum." diye yanıtladım ama ellerim buz gibi, aklım başımdan gitmiş, onca erkeğin arasında bir kız çocuğuyum. Yurdumun Atası, kolay değil bu sofrada onunla yan yana oturmak.

— O halde bana Mani oluyor halimi takrire hicabım adlı parçayı oku.

Ben bu parçayı bilmiyordum. Şimdi ne olacak? Yer yarılsa yerin dibine insem. Daha iyisi hemencecik ölsem de hicabımı tekrar yaşamasam.
"Bilmiyorum o parçayı paşam" diyebildim ama dünyam kararmışı. Ben nasıl oldu da 'Ne isterseniz okurum' demişim. Ne büyük ve affedilmez bir yanlışı bu yaptığım! Bana daha da yaklaşarak bu şarkıyı çok net bir şekilde okudu. İnanın bütün güfteyi ve şarkıyı ondan o sofrada öğrendim. Daha sonra da birlikte okuduk. Bana, çağrısına geldiğim ve şarkı okuduğum için teşekkür etti üstelik. Bu güzel şarkıyı onu her hatırlayışımda okurum.

Makam: Hicazkar
Müzik : Tatyos Efendi

MANİ OLUYOR HALİMİ TAKRİRE HİCABIM
üZME YETİŞİR üZME FIRAKINLA HARABIM
MAHVOLDU SüKUNUM BENİ TERK EYLEDİ HABIM
üZME YETİŞİR üZME FİRAKINLA HARABIM

Çocuk dayanamadı:

— Bana da okur musun?
— Söz veriyorum bu akşam okuyacağım.

Akhisar'da ara sıra gittiğimiz bir yer vardı, büyük bir yer. Adına Tayyare Sineması diyorlardı. Rüzgar Gibi Geçti filmi gösterilmiş, Tütün Bank'ın yaptığı bir çekilişe, ben de orada o muhteşem filmi hiçbir şey anlamadan ilk kez görmüşüm (daha sonra anlayarak belki on kez gördüm!). Oradan biliyorum Tayyare sinemasını. Bir de yanındaki hala hayallerimi süsleyen parkı ve kameriyeyi onunla bütünleşiriyorum. Yemekten sonra faytonlar geldi. Tayyare sinemasına gittik. Saz heyeti son derece etkileyici bir giriş yaptı. Safiye Ayla sahneye çıktı; gerçekten büyüleyici bir sesle kısaca yukarıda yazdıklarımı anlattı ve;

" Şimdi aziz Atamızın ruhunu şad etmek ve sevgili Halit Umar'a verdiğim sözü tutmak için sizlere di. Mani Oluyor Halimi Takrire Hicabım adlı şarkıyı okuyarak programıma başlıyorum, "

14 Ocak 1998’de, İstanbul 'da yaşamını yitiren Türk sanat musikisinin unutulmaz seslerinden Safiye Ayla’nın 30 trilyon liralık (30 milyon YTL) mirası, 1968 yılında hazırladığı vasiyetname üzerine Türk Eğitim Vakfı’na bağışlandı. Tüm mal varlığını eğitime başlayan Safiye Ayla'nın adına kurulan fondan, bugüne kadar yüzlerce genç yararlandı. Güzel Sanatlar, Müzik ve Resim bölümlerinde okuyan 100 gence de burs verilmektedir.
Mezarı Zincirlikuyu’dadır.

Yanık Ömer

Makam: Hüseyni
Usul: Aksak
Söz ve Müzik: Saadettin Kaynak

YANIK ÖMER, HER SAVAŞTAN BİR YARA TAŞIYOR;
YANIK ÖMER, YİĞİT ÖMER ÖĞüNMEDEN YAŞIYOR.
KURTULUŞ SAVAŞINDA YİRMİ SEKİZ YAŞINDA,
MANGASININ BAŞINDA, TAŞIYOR...
YANIK ÖMER, YİĞİT ÖMER SİPERLERİ AŞIYOR.

SAVAŞ BİTER. YANIK ÖMER KÖYE DÖNER;
KÖYLü BüTüN BAYRAM EDER.
YANIK ÖMER KUTLULANIR;
NİŞANLISI MUTLULANIR.

YANIK ÖMER ATTAN İNER,
PEMBEGüL'E BAĞLAR KEMER;
KÖYLüLERE GİDER HABER
DüĞüNE, DüĞüNE!...

ELİNE KINA YAKAR, BAŞINA TELLER TAKAR;
BELİNDE ALTIN KEMER, ÖYLE ALANA ÇIKAR.
PEMBEGüL ALLANIR, PULLANIR;
YANIK ÖMER'İN KÖYüNE DüĞüN ALAYI YOLLANIR.



GÖNüL ŞARKILARI

Sofyan
Safiye Ayla
Ramazan Gökalp Arkın

Seninle doğan güldür bu gönül
Ah bu gönül şarkıları
Dilimdeki bülbüldür bu gönül
Ah bu gönül şarkıları

Doğdu sevgi tasında gönül
Bir gençlik masasında
İkimiz arasında gönül
Ah bu gönül şarkıları

Kavuşmanın tadını
Ayrılık feryadını
Taşır senin adını bu gönül
Ah bu gönül şarkıları

:t: bence dost ellerine emegine yuregine saglik. :thumbup:


____________________
kopan bir ipe, sımsıkı bir dugum atarsanız, ipin en saglam yeri artık bu dugumdur. ama ipe her dokunusunuzda, canınızı acıtacak tek nokta yine o dugumdur."
www.dostsesi.com
dunyaya acilan pencereniz